14 Haziran 2013 Cuma

Alaycı /gammaz, koğuculuk için dolaşıp duran,

      
      Bismillahirrahmanirrahim
هَمَّازٍ مَّشَّاء بِنَمِيم                                      
      Hemmâzin meşşâin bi nemîm (nemîmin).
     Kur’an-ı Kerim Kalem Suresi (68) 11. Ayet

Eğinilmemesi, uyulmaması gereken karaktersiz tiplerden biri alaycı/gammaz olanlar, koğuculuk için dolaşıp duranlardır. Bir olumsuz tipte bir veya birden çok olumsuz nitelik olabilir. Bu tippler itiate layık tipler değildir:

 “ (Dâima kusur arayana) da itaat etme (lâf götürüp getirene) de itaatte bulunma "Hemmaz" kusur arayan, yerme ve kınamada bulunan, insanların fenalıklarını söyleyip duran kimsedir, "meşşâlnbinemîm" de bir kavmin bir cemaatin lâkırdılarını bir bozgunculuk, bir gammazlık maksadı ile diğer bir kavme, bir cemaate götürüp nakleden şahıs demektir. Elbette ki: Kötü maksada dayalı olan bu gibi şeyler kınanmıştır, sahiplerinin itaate lâyık olmadıklarını göstermektedir.” (1)

“Koğuculuk iki insan veya grup arasında laf taşımaktır yani şu senin için şunu dedi bu bunu dedi gibisinden böylesi insanlar için Allah c.c. şeytandan daha tehlikeli varlıklar ve iki ayaklı şeytanlar olarak bahseder.” (2)

“ Koğuculuk bir kimseye, o kimse hakkında bir başkasının söylemiş bulunduğu bir sözü ya da o kimseye yönelik yapmış bulunduğu bir işi-gördüğünü veya duyduğunu öne sürerek- ulaştırma, aktarma, götürme işi... Söz taşıyıcılık...

Gıybette, bir kimse hakkında konuşma vardır. Konuşulanın konuşanları ilgilendirip ilgilendirmemesi, veya doğru olup olmaması da gıybet fiilini değiştirmez. Eğer konuşulanlar yalansa, hem gıybet hem iftirâ edilmiş olur. Konuşulanlar doğru ise, gıybet yapılmış olur. Koğuculukta ise, anlatılan şeyler kendisi ile konuşulan kimseyi ilgilendiren bir konuda olmaktadır: "Senin hakkında şunu dedi veya senin aleyhinde şunu yaptı" gibi... Kendisine söz götürülen kimsenin sıradan biri olması ile herhangi bir konuda yetkisi bulunan bir görevli olması arasında fark yoktur. Bu bakımdan jurnalciler ve ihbârcılar da "koğucu" konumundadır. Ancak, Allah için yapılan şahitliktir ki, bunun dışındadır.” (3)

Seyyid Kutub da bu ayetin tefsirinde, birilerini söz veye işaretle ayıplama, çekiştirme ve insanlar arasında söz götürüp getirme sıfatlarının iğrençlik ve aşağılık olduğunu vurgular:

“İslam dini başkasını çekiştirme ve ayıplama huyuna şiddetle karşı çıkar, yerer. Çünkü bu huy insanlığa yakışmaz, ruhsal edebe aykırıdır. insanlar arası ilişkilerde, büyük küçük herkesin onurunu korumada uyulması zorunlu olan edep tavrına ters düşer. Kur'an-ı Kerimin birçok yerinde bu iğrenç huy kınanmıştır. Nitekim yüce Allah bir yerde şöyle buyurmaktadır: "Diliyle çekiştiren, kaş ve gözüyle işaretler yapıp alay eden her fesat kişinin vay haline."(Hümeze suresi 1)
İnsanlar arasında kalplerini bozacak, ilişkilerini koparacak, sevgilerini giderecek sözler götürüp getirir. Bu sıfat iğrenç olduğu kadar, aşağılıktır da. Kendine saygı duyan ve başka insanlar nezdinde saygı görmek isteyen bir insan böyle bir huyla nitelenmek istemez. Çünkü, koğucu, laf götürüp getiren, birbirini seven insanların arasını bozmaya çalışan kişilerin sözlerine kulak verenler bile aslında bu tür insanlara saygı göstermezler, onları sevmezler.

Peygamber Efendimiz herhangi bir arkadaşına yönelik iyi duygularını değiştirecek nitelikte sözlerin kendisine aktarılmasını yasaklamıştı. Şöyle diyordu Peygamber efendimiz: "Hiç kimse arkadaşlarından biri hakkında bana herhangi bir şey ulaştırmasın. Çünkü ben karşınıza iyi duygularla dolu rahat bir kalp ile çıkmak isterim.” (Ebu Davut ve Tirmizi İbn-i Mesut`tan rivayet edilmiştir) (4)

“Söz taşımanın, lâf götürüp getirmenin koğuculuk sayılamayacak, kınanamayacak bir türü daha vardır ki, o da, Peygamber Efendimiz  (s.a.v.)’in "İnsanların arasını düzelten ve bununla hayır maksadıyla söz ulaştıran veya hayır kastıyla yalan söyleyen kimse, yalancı değildir." (Sahih-i Buhari Muhtasarı, Tecrid-i Sarih Terc., Hadis no: 1156.) mealindeki hadislerinde belirtmiş olduğu türden olandır. Şeklen koğuculuğa benziyor olmasına karşılık, niyet ve maksat bakımından onunla taban tabana zıt bir davranış biçimidir.” (5)

Özetle alaycılık/gammazık, koğuculuk edebe de insanlığa da aykırıdır. Böylesine olumsuz sıfatları olan kişilere uyulmamalı, itaat etmemeli.

Sabahattin Gencal, Başiskele-Kocaeli
----------------------------
1.       Ömer Nasuhi Bilmen Kuranı Kerim Tefsiri, http://www.tahavi.com/tefsir/068.html
3.       Zübeyir Yetik, http://www.canim.net/islam/cevaplar-1215.html
4.       Seyyid Kutub Tefsiri, http://www.enfal.de/Kuran-Tevsiri/Kuran_Tefsiri.htm
5.       http://www.islamahlaki.com/anasayfa.asp?kat_no=962&yazar=&iletisim=&gonder=&mesaj=&icindekiler=
******************************************

*******************************************

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder