26 Mayıs 2014 Pazartesi

“Temizle giysilerini!”


         Bismillahirrahmanirrahim
      وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ      
        Ve siyâbeke fe tahhir.       
        Kur’an-ı Kerim Muddesir  Suresi (74) 4. Ayet


       “Ve giysilerini, elbiseni artık temizle. Giysi ve elbise, bazan bunları giyen kişinin kendisinden, bunların temizliği de giyenin temizliğinden kinaye olur. Nitekim, "Filân kişinin eteği temizdir." denildiği zaman onun iffetli ve ahlâkının temiz olduğu anlatılmak istenir. Gaylân b. Seleme:

     "Allah'a hamdolsun ben ne ahlâksız elbisesi giydim, ne de bir özür ile maskelenirim." beytinde kendisinin ne ahlâksızlık, ne de bir leke ile kirlenmediğini ve kirlenmeyeceğini anlatmıştır. Antere:

     "Uzun mızrakla giysisini parçaladım. Kerim kişi mızrağa yabancı değildir." beytinde giysi kelimesini kullanarak onunla nefisten kinaye etmiştir. İmrü'l-Kays da:

     "Eğer benim bir huyum sana kötü geldiyse benim giysilerimi kendi giysilerinden sıyırıver, kurtulursun." beytinde giysi ile kalpten kinaye etmiştir.

     Bunlar gibi bu âyette de "siyab" (giysi) kelimesi nefisten veya kalpten kinaye olmak üzere birçok tefsirci âyetini "kendini veya kalbini günahtan, haksızlıktan temiz tut, yaptığın uyarıları kabule engel olacak kirli huylardan sakın, öğütlerinin kabul edilmesini sağlayacak olan güzel ahlâk ile ahlâklan" diye manevî ve ahlâkî temizlik ile tefsir etmişlerdir. Fakat kinaye, hakikî mânânın da kastedilmesine engel olmadığı için, bu şekilde bir tefsir aynı zamanda gerek bedenin gerek elbisenin maddi temizliğinin emredilmiş olmasına aykırı olmaz. Çünkü "taharet" ve "nezafet" kelimeleri dilimizde temizlik mânâsına gelmekle birlikte taharet, nezafetten daha genel olarak maddî ve manevî temizliği kapsar. Bununla beraber burada bundan başka bir mânâ daha vardır ki o da "siyâb" kelimesinin bir şeyi yakından bürüyen, kuşatan şeyden ve zarftan kinaye ve mecaz olmasıdır.” (1)

      “ Zemahşeri, bu ayetin somut anlamda elbise temizliğiyle ilgisini ve bunun, namazın sıhhat şartlarından biri olduğunu, bir mü'mine kirli giyinmenin yakışmadığını zikrederek şöyle diyor: (Bu ibare), alışkanlıklarla hataya düşen, fiillerle kirlenen nefse temizlenmesi emridir.

       “Müfessirlerin ayete verdiği mecazi anlamları şu şekillerde özetlemek mümkündür:
 
     a- Nefsini temizle

     b- Kişiliğini arındır

     c- Davranışlarına çeki düzen ver

     d- Ahlakım düzelt

     e- Kalbini temizle”(2)

     Prof. Dr. Mehmet Okuyan  Kur’an-ı Kerim Muddesir  Suresi  4. Ayeti diğer müfessirlerden farklı yorumlamaktadır:  

      “Elbiseni temiz tut.” “gönlünü temiz tut, Rabbibe yaklaş”, kalbinin antenini Allah’a yönelt.” Anlamındadır. (3)

      Özetle, Elmalı’nın belirttiği üzere kinaye , hakikî mânânın da kastedilmesine engel olmadığı için, Temizle giysilerini!” ayeti hem gerçek hem de mecazi anlamlarıyla açıklanmıştır. Ayrıca bu ayette gönlü temiz tutarak Allah’a yönelmek anlamı da çıkmaktadır.

     Sabahattin Gencal, Başiskele-Kocaeli

     ----------------------

1.      Yazır, Elmalı’lı Muhammed Hamdi;  Hak Dini Kur’an Dili; http://www.kuranikerim.com/telmalili/muddessir.htm


3.      Prof. Dr. Okuyan, Mehmet, Müddesir Suresi dördüncü ayeti farklı bir bakış (video)
 ******************************************
*******************************************


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder