30 Haziran 2014 Pazartesi

“Çok bularak başa kakma yaptığın iyiliği!”

  

        Bismillahirrahmanirrahim
       وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ     
        Ve lâ temnun testeksir(testeksiru).
        Kur’an-ı Kerim Muddesir  Suresi (74) 6. Ayet


      Müfessirler,  Kur’an-ı Kerim Muddesir  Suresi  6. Ayetinin  birkaç anlamı içerdiğini belirtmişlerdir:

     “Ümmetine karşı yapmakta olduğun güzel vazifeleri, nasihatleri (çok görerek) onlara (minnette bulunma) başlarına kakma, sırf Allah rızâsı için ümmetini irşada çalış, mükâfatını Cenab-ı Hak'tan bekle.      Diğer bir görüşe göre de: Yaptığın bir iyilik karşılığında halktan daha büyüğünü gözetme, mükâfatını yalnız Kerem Sahibi Mâbud'dan gözet, onun yüce razısını kazanmaya çalış.” (1)

     “Peygamberimiz yeni görevi sırasında çok özverilerde bulunacak, çok şeyini feda edecek, hesaba gelmez emek, çaba ve enerji harcayacaktır. Fakat Allah Ondan özverilerini çok görmemesini, büyütmemesini ve başa kakmamasını istiyor. Fedakârlıklarının hesabını tutan insanlar bu davayı yürütemezler. Bu dava bağlılarından o kadar çok fedakârlıklar ister ki insan ancak yaptıklarını hemen unutursa bu istekleri göğüsleyebilir. Hatta gerçek dava adamı bu yoldaki özverilerini hiç aklına bile getirmemelidir. O kadar kendini Allah'a adamış olmalıdır ki, bütün emeklerini ve gayretlerini yüce Allah'ın kendine yönelik lütfu ve bağışı olarak algılamalıdır. Gerçekten bu yoldaki çabalar yüce Allah'ın kullarına sunduğu bir ayrıcalıktır. Yüce Allah tarafından seçilmiş olmanın ve bu yolda çalışma başarısına erdirilmenin göstergesidir. Buna göre bu uğurda çalışma fırsatına kavuşmak yüce Allah'a şükretmeyi gerektiren bir seçilme, bir ayıklanma, bir onurlandırmadır; yoksa başa kakılacak ve gözde büyütülecek bir angarya değildir.” (2)

     “Metinde "Yaptığın iyiliği çok görerek başa kakma" diye geçen cümlenin anlamı çok geniştir. Bir kelime ile tam olarak tercüme edemeyiz:
     Bir anlamı şudur: "İhsanda bulun, bağış yap, cömert ol, iyi muamelede bulun. Bunların hepsini sadece ve sadece Allah rızası için yap. Bunları yaparken hiçbir dünyevî menfaat bekleme. Diğer bir söyleyişle: "Allah için ihsan et, kendi menfaatini sağlamak için ihsanda bulunma" demektir.

     İkinci anlamı şudur: "Senin peygamberliğin aslında büyük bir ihsandır ve senin aracılığın ile insanlara hidayet ulaşmaktadır. Bu yüzden başka insanlara ihsanda bulunuyoruz diyerek bir gösterişe kapılma ve bundan kişisel bir çıkar gütme" demektir.

    Üçüncü anlamı da şu olabilir: "Senin yaptığın bu hizmet çok büyüktür. Ama sakın ben büyük bir iş yapıyorum gibi düşüncelere kapılma. Bu peygamberlik vazifesini yerine getirmek için canını ortaya koyarak Allah'a bir iyilikte bulunmakta olduğunu zannetme."(3)

    “Bu Âyet, İbn - i Mes'ûd kıraatinde ve lâ temnün en testeksira olarak okunmaktadır. منّ - menne sözcüğü vermek ve verdiğini başa kakmak anlamına geldiği gibi, bazen "zaaf göstermek" anlamında da kullanılmaktadır. Bu nedenle Âyetin "Yaptığını çok görerek zaaf, gevşeklik gösterme!" şeklinde anlaşılması da mümkündür.” (4)

     Özetle, Kur’an-ı Kerim Muddesir  Suresi  6. Ayetinden anladığımız şudur:

     Karşılık beklemeden, Allah rızası için iyilik yapmak gerekir. İyiliği başa kakmak uygun davranış değildir. Yine iyiliği yeterli bulup gevşemek de doğru değildir. Özveri göstererek Allah için ihsan etmeye, irşat etmeye devam etmelidir.
      Sabahattin Gencal, Başiskele-Kocaeli

     --------------------------

1.      Bilmen, Ömer Nasuhi; Kur'anı Kerimin Türkçe Meali Alisi ve Tefsiri; http://www.tahavi.com/tefsir/074.html

2.      Prof. Dr. Kutub, Seyyid; Fizilal’il Kur’an, http://www.enfal.de/Kuran-Tevsiri/Kuran_Tefsiri.htm

3.      Mevdudi,  Ebu’l-Alâ; Tefhimu’l-Kur’an (Kur’an’ın Anlamı ve Tefsiri http://kuranikerimmealleri.blogspot.com/2007_07_17_archive.html

4.      Yılmaz, Hakkı; Tebyinul Kuran; 


 ******************************************
*******************************************

2 yorum:

  1. Merhabalar Sabahattin Hocam.

    İnsanların genelinde yaptığını başa kakma davranışı vardır. Bu davranış biçimi sonradan öğrenilen bir davranış mıdır, yoksa insanoğlunun fıtratı gereği denasının yapı taşlarına Cenab-ı Hakk tarafından yerleştirilmiş bir davranış mıdır bilmiyorum? Ama bildiğim tek şey "başa kakma" davranışının hemen hemen her insanda mevcut olduğudur. Herhalde Cenab-ı Peygamber'in de denasında böyle bir gen vardı ki, Cenab-ı Hakk, onu bu ayeti celilesi ile uyarmak durumunda kalmıştır. Çünkü, Cenab-ı Peygamber'de bizler gibi bir beşerdir.

    Müfessirlerin, bu ayeti celile ile ilgili verilmek istenen öğreti ve mesajla ilgili yorumlara yer vermekle birlikte bağladığınız sonuç da çok yerinde ve isabetli olmuş. Kaleminize ve yüreğinize sağlıklar dilerim.

    Yaptığımız her iş için önce Allah'ın rızasını gözetmemiz gerektiği vurgusu çok önemliydi. Hayatımız içinde yapacağımız her işi için önce bu işi Allah rızası için yapmaya niyet ettiğimizi özellikle vurgulamamız gerekiyor. Sabah uyandığımızda yataktan doğrulmadan önce "niyet ettim Allah rızası için yataktan kalkmaya" dememiz gerekir diye düşünüyorum.

    Bir başkasına yapacağımız iyilik ya da yardım için de aynı şekilde düşünüp niyet edeceğiz. Ve en önemlisi yaptığımız iyiliği ya da yardımı asla o kişinin başına kakmayacağız.

    "Başa Kakma" bence insanoğlunun nefsinden kaynaklanan en kötü ve illet bir davranış biçimidir.

    Selam ve dualarımla birlikte hayırlı Ramazanlar dilerim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba,
      Ziyaretiniz açıklayıcı ve tamamlayıcı yorumunuz için teşekkür ederim.
      Düşüncelerinize katılıyorum.
      Hayırlı günler ve hayırlı Ramazanlar dileğiyle.

      Sil